Blog ena e romelletsoe ho tsoa ASAPbio hape e sebelisitsoe tlasa Laesense ea CC-BY 4.0. Ka kopo kenya litlatsetso le litlatsetso ho poso ea mantlha ho asapbio.org/force2019-preprints-vision-dinner.

Kamora puisano ea karolo e mabapi le "Ke mang ea tla susumetsa katleho ea litekanyetso tsa biology le ho fihlela qetellong?" Ho TLHOKOMELISO2019 (akaretsoa Mona), re ile ra tsoela pele ka puisano ka lijo tsa mantsiboea le bo-ramatsete le bankakarolo ba bang ba sechaba:

Ho tafoleng ea 1:

  • Emmy Tsang (mothetsi), eLife
  • Theo Bloom, BMJ le medRxiv
  • Andrea Chiarelli, Setsebi sa Lipatlisiso
  • Scott Edmunds, GigaScience
  • Amye Kenall, Tlhaho ea Springer
  • Fiona Murphy, moeletsi ea ikemetseng
  • Michael Parkin, Europe PMC, EMBL-EBI
  • Alex Wade, Chan Zuckerberg Initiative

Ho tafoleng ea 2:

  • Naomi Penfold (mothetsi), ASAPbio
  • Juan Pablo Alperin, ScholCommLab / Porojeke ya Tsebo ya Tlhatlhobo
  • Humberto Debat, Setsi sa Naha sa Theknoloji ea Temo (Argentina)
  • Jo Havemann, AfricArXiv
  • Maria Levchenko, Europe PMC, EMBL-EBI
  • Lucia Loffreda, Setsebi sa Lipatlisiso
  • Claire Rawlinson, BMJ le medRxiv
  • Dario Taraborelli, Chan Zuckerberg Initiative

Ho sebetsana le mathata a mang a thetsang re le sehlopha se nang le maikutlo a fapaneng, re buisane ka lipolelo tse hlano tsa motho ea mabapi le hore na litekanyetso li ka sebetsa kapa tsa se sebetse joang. Ho builoe ka tafole ea Emmy:

  • Boemo ba ho hlahlojoa ha litlhophiso le / kapa tlhahlobo ea lithaka eo semolao se seng se entsoe ka mokhoa o bulehileng, e lokela ho hlalosoa pepeneneng molemong oa ho fihlella moetapele.
  • Kamehla e lokela ho ba e lokolohileng hore mongoli a romelle pejana
  • Litekanyetso ha lia lokela ho sebelisoa ho tsebisa lintho tse tlang pele
  • Liseva tse tlang pele ho nako li lokela ho ba tse sa tsebeng ho hloa lithulusi le lits'ebetso tse tlase

Khabareng, tafole ea Naomi (e setšoantšong se kaholimo) e tšohlileng ka hore "li-server tsa pele ha lia lokela ho ts'ehetsoa ke bafani ba lichelete ba etsang lipatlisiso le baetsi ba melaoana ntle le haeba ba bontša taolo ea sechaba", pele ba fetisetsa lipono tse fapaneng bakeng sa seo e ka bang sona.

Polelo ea motho ea maoa 1: Boemo ba tlhahlobo ea tlhaiso le / kapa tlhahlobo ea lithaka eo sehlahisoa se entsoeng esale pele e lokela ho tsebisoa pepeneneng hofihlella phihlello ea pele.

Le ha re ne re lumellana ka kakaretso hore tlhahlobo ea bongoli le tlhahlobo e ngoe le e ngoe e etsoang ka projeke e lokela ho hlahisoa pepeneneng, re ile ra lemoha kapele hore re na le lipono tse fapaneng bakeng sa ho pepenoa ke ponaletso moelelong ona. Ho bohlokoa hore re nahane ka litlhoko le liphihlelo tsa babali: mofuputsi ea ntseng a bala feela ka mokhoa o sa reng letho a ka hloka feela ho tseba boemo ba ho hlahlobisisa hore na o fihlelletse joang (ha ho joalo? bohlokoa bo itseng? Boemo bo bong ba tlhahlobo e tebileng ea lithaka?), ha mofuputsi ea ntseng a teba ka botebo ka sehlooho seo sa lipatlisiso kapa mokhoa ona a ka fumana litlhaloso tsa tlhahlobo ea lithaka le nalane ea phetolelo li le molemo. Tlhahisoleseling e ngoe, joalo ka li-retract, e lokela ho tsebisoa babali bohle ka ho hlaka. Bakeng sa curation e sebetsang, ho tla ba bohlokoa hape hore tlhaiso-leseling e mabapi le licheke le litlhahlobo li tšoaroe ka nepo ho sebelisoa schema e hlalositsoeng hantle le e lumellaneng. Empa litaba tse joalo li ka sebetsoa joang ka mokhoa oo li fumanehang ho li-server tse abetsoeng? Boithuto ba lithaka le mekhoa ea bongoli matsatsing ana e fapana haholo lipakeng tsa limakasine le li-server tsa pele ho moo, joale re ka rera meralo ee hantle hakae?

Polelo ea motho ea Straw-2: Kamehla e lokela ho ba e lokolohileng hore mongoli a romelle pejana.

Re lumellane ka tumellano ea hore li-prerints li lokela ho ba mahala ha li ka sebelisoa.

Polelo ea monna ea Straw-3: Litekanyetso ha lia lokela ho sebelisoa ho tsebisa lintho tse tlang pele.

Ka mokhoa o nepahetseng, taba ea mantlha ea ho sibolla ha ea lokela ho ba taba, empa re hlokometse hore, maemong a lipatlisiso a hona joale, taba ena e lokela ho rarolloa. Hang ha tlhahiso ea pele e phatlalalitsoe sebakeng sa sechaba, ho tla pele mosebetsi oa mahlale a hlalosoang sethathamong. Rea hlokomela hore lisebelisoa tsa hajoale tsa molao li kanna tsa se sebetse ho latela mohlala: mohlala, molao oa patent oa US o ntse o theha mantlha ho ipapisitsoe le ts'ebetso ea patent le tlhahiso efe kapa efe ea phatlalatsa - ka kopano ea pele kapa e sa reroang - e ka nyenyefatsa sena. Ho nahanisisoa ka ho eketsehileng le ho hlaka ho hlokahala bakeng sa hore na ho romelloa patlisiso ea pele ho litheko tsa pele joang le hore na sena se bolela eng ho sibolla le thepa ea bohlale.

Polelo ea motho ea Straw-4: Li-server tse fanang ka tataiso pele ho nako li lokela ho ba tse sa tsebeng ho nyoloha le ho theosa le lisebelisoa le lits'ebetso.

Ho sebelisa li-prrints ka bokhoni ba bona bo felletseng, re nahana hore li-server tsa pele li lokela ho lumellana 'me li sebelisane ka lisebelisoa tse nyolohang le tse tlase, software le balekane,' me ka nako e ts'oanang e se ke ea iphapanyetsa tlhahisoleseling kapa lintlha tse mabapi le litloaelo tse hlahang, litekanyetso tsa sechaba le tse ling. Mohlala, lits'ebetso tse nyolohang tsa ho hapa le ho khutlisetsa metadata li ka ba tsa bohlokoa haholo ha li sibolloa. Basebeletsi ba pele ba sechaba ba ka khothaletsa mekhoa e metle bakeng sa ho theoha ha mesebetsi e tlase, ho eketsa boleng mosebetsing le ho nolofalletsa tšebeliso hape le liphallelo tse ling.

Polelo ea motho ea Straw-5: Li-server tsa preprint ha lia lokela ho tšehetsoa ke bafani ba lichelete ba lipatlisiso le baetsi ba melaoana ntle le haeba ba bonts'a puso ea sechaba.

Re bolelang ka puso ea sechaba mme ke hobaneng ho le bohlokoa?

Re buile ka hore sepheo se seholo sa ts'usumetso ea mantlha e etelletsoeng pele ke sechaba ke ho fokotsa monyetla oa lithahasello tsa khoebo ho kengoa pele ho feta molemo ho saense, joalo ka ha ho etsahetse ka tahlehelo ea beng le phihlello ea libuka tse ntlafalitsoeng ke lithaka (ka kakaretso) ka lebaka molemong oa phaello e hlokoang ke bahatisi ba khoebo. Mona, re kanna ra botsa: na lithahasello tsa khoebo li li beoa pele molemong oa ho arolelana tsebo le ho tsamaisa puo, 'me re ka netefatsa joang hore ha ho joalo ka li-server tsa pele?

Ntle le bakhanni ba khoebo, re amohetse hore ba fanang ka litšebeletso / ba fanang ka litšebeletso (bahatisi, litsebi tsa theknoloji) ba etsa liqeto le liqeto tse amang boitšoaro ba basebelisi. Sena ha sea ka sa hlahisoa e le nyeliso - ho fapana le moo, ba bangata ba rona re ile ra lumela hore boitšoaro ba bafuputsi ka bo bona hangata bo tataisoa ke litlhoko tsa bona tsa mantlha eseng ho fumana phaello, ka lebaka la khatello le mathata a tikoloho eo ba sebetsang ho eona. Batho ba sebetsang ho phatlalatseng mekhatlo e tlisa bokhoni ba tsebo le tsebo tlalehong ea mahlale a tlatselletsang ho bahlophisi ba thuto, bahlahlobi le bangoli. Potso ke hore na ho etsa joang hore liqeto le liqeto tsa moralo li tsamaisane le se tla nolofalletsa pele thuto ea borutehi.

Re buisane ka hore ha ho motho ea nang le seabo ea ka emelang lithahasello tsa saense, hape ha ho pono e le 'ngoe ea ho e fihlela ka nepo. Na ho ntšetsa pele kholo ea seva e itseng ho khothatsa sechaba kaofela? Kapa na liqeto tsohle li lokela ho etsoa molemong oa sehlopha? Ke litaba tsa mang tseo re lokelang ho li ela hloko, 'me re tseba joang hore na re tšepe mang? Mokhoa o mong le o mong oa ho etsa liqeto o tla ikarabella joang ho bohle? Re ile ra botsa lipotso tsena ka kutloisiso e arolelanoang hore limakasine tse ngata li sebetsa e le tšebelisano lipakeng tsa litho tsa sechaba sa borutehi le basebetsi ba phatlalatso, le hore li-server tse ling tsa pele (joalo ka bioRxiv) li sebetsoa ka mahlakore a ts'oanang. Leha ho le joalo, hore na sena se sebetsa joang le hore na sena se sebetsa joang, 'me ho hloka ponaletso e ka ba bothata bo boholo ha ho tluoa ho ts'epa hore liqeto li molemong oa bohle. Ho tlohela qeto ea hore na u tšepe mang ho bafani ba lichelete kapa baetsi ba melao ho kanna ha se hlahise seo sechaba se pharalletseng se se batlang.

Joale, liqeto ho seva sa pele li ka etsoa joang ka tsela eo sechaba se pharaletseng se ka ts'epang? Re shebile mehlala e meng ea puso e etelletsoeng pele ke sechaba - hore na ke eona setjhaba se kentseng maikutlo liqetong kapa ho khona ho etsa hore ba nkang liqeto ba ikarabelle ho tsona, haholoholo ho lekola liqeto tse susumetsoang ke lithahasello tsa khoebo. Mokhoa o mong ke ho tsamaisa kopo e bulehileng ea maikutlo (RFC; mohlala, bona https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment) hore motho e mong le e mong a ka fana ka likenyelletso. Leha ho le joalo, ho hlokahala hore ho be le ts'ebetso e hlakileng le e hlokang leeme ea ho etsa qeto ea hore na ho kentsoe tlhahiso ea mang, le kamohelo ea hore lits'ebetso tse joalo ha li tiise sephetho se betere. Ntle le moo, merero e ka sebelisa mekhoa e mengata ho mamela ba amehang ba fapaneng: mohlala, sehlopha se ka morao ho Europe PMC se mamela basebelisi ka lipatlisiso tsa sehlahisoa, barutehi ka boto ea boeletsi ea saense, le ho baetsi ba melao ka kopanelo ea bafani ba lichelete. Ts'ebetso ena ea morao-rao e ka fana ka ts'ebetso ea ho nka liqeto e sa tsitsinyeheng, e sa laoloe habonolo ke mothehi a le mong (joalo ka mang kapa mang ea emelang ntlha e tlase ea khoebo), empa e ka ba litšenyehelo ho latela lisebelisoa tsa tsamaiso.

Boitšoaro ba basebelisi bo susumetsoa ke liqeto tsa boiketlo ba sechaba le theknoloji tse etsoang boemong ba litheko, hore na seva se etelletsoeng pele ke mang, 'me ke mang ea tla kenya letsoho hore pono ea hae ea mantlha ea biology e tla qetella e phethahetse. The puisano e ile ea tsoela pele inthaneteng kamora lijo tsa rona tsa mantsiboea.

A na re ka theha pono e arolelanoang mabapi le lintlha tsa pele ho biology?

Boiphihlelo ba rona, likarolo tsa tsebo le boleng li susumetsa seo re se nahanang esale pele e ba sona: ho tsoa liphellong tse tla thusa ho arolelanoa ka nako e nepahetseng, ho sitisa khoebo e phatlalatsang khoebo e teng hona joale.

Tafoleng ea Emmy ho tšohloa kamoo pherekano ho potileng se hlahisang karolo ea mantlha (le se sa hlahiseng) e bakang mathata ha ba ba le lisebelisoa, maano le meralo ea bona. Ka linyeoe tse fapaneng tsa ts'ebeliso ea litokelo tsa pele, le moo sechaba se ka batlang ho arolelana liphetho tse fapaneng tsa tlhaiso ea pele ho phatlalatso, ho ile ha khothaletsoa hore ho fokotsa litlhaloso tsa litlhatlhobo ho "lingoliloeng tse ngotsoeng tse lokiselitsoeng khatiso ea boralitaba" ho ka thusa ho nolofatsa ntšetso-pele ea theknoloji, puisano le bobuelli. Liseva tse tlang pele ho nako li tla ba le morero o le mong oa matlo le litšebeletso pele. Sena se kanna sa se ke sa hapa maemo ohle a ts'ebeliso, empa se ile sa bonoa e le khoebo e ntle bakeng sa ho amohela bana ka nako ena ka nako. Leha ho le joalo, tafoleng ea Naomi, re hlahisitse hore ho ka ba molemo ho hlahisa pepeneneng ka lipono tse thata le / kapa tse atolositsoeng tsa phetoho, ho qoba tsoelopele e sa le teng hang ha ho amoheloa Tlhaloso ena e nolofalitsoeng e tsitsitse.

Habohlokoa, re buile ka lintho tseo re tšoenyehileng ka tsona ka linako tsa pele, ka linako tse ling re nahana ka maemo ao re sa batleng ho a bona:

  • Litemoso li kanna tsa se be le bolokolohi ba ho romella le ho li bala nako eohle ho latela mefuta ea lichelete e sebelisang ho boloka litšenyehelo tsa thepa ea mantlha - ho ne ho e-na le temoso mabapi le hore na mokhatlo o bulehileng oa US le Europe o ntse o latela ts'ebeliso ea sengoloa joang. litefiso tsa ho sebetsa (APC) ho lefella phihlello e bulehileng. Ena e ka ba tsela eo litlhatlhobo li lefuoang ntle le haeba ho sebelisitsoe likhetho tse ling, joalo ka tšehetso e tobileng ke bafani ba lichelete le mekhatlo (ka mohlala, ka lilaeborari).
  • Ka lipampiri tse fumanehang phatlalatsa, ho thoe'ng haeba li sa utloisisoe kapa li sa hlalosoe hampe? Ho thoe'ng haeba saense e fosahetseng e phatlalalitsoe joalo ka “litaba tse seng tsa nnete”? Re buisane ka hore na lihlopha tse ling tsa bakuli li khona ho nyatsa lingoliloeng ntle le thuto e hlophisitsoeng ea mahlale le hore tlhahlobo ea lithaka ha e tiise ho nepahala. Ho fa babali pepenene le tlhaiso-leseling mabapi le hore na mosebetsi o lekantsoe ke litsebi tse ling ho ka ba molemo.
  • Liphatlalatso li kanna tsa se ke tsa sitisa borutehi - re kanna ra tsoela pele ho sebetsa lefats'eng moo phihlello le phihlello ea tsebo e sa potlakileng, e bulehileng, e lekanang. Sena se ka bonoa kajeno ke tšebeliso ea tlhahiso ea pele ho batla ho sibolla lintho ntle le ho kenyelletsa litheolelo tsa mantlha, le ka ho fumana tlhaiso-leseling e hlophisitsoeng ea bongoli moo bangoli ba ka supang hore ba fetile mohato oa litheko mecha ea phatlalatso ka litlotla tse tsebahalang. .
  • Li-platform tsa baphatlalatsi li ka hlahisa senotlolo, ha bangoli ba beha sethala sa bona sethaleng ebe ba laeloa ho lula kahare ho litlhahlobo tsa tlhahlobo ea lithaka.
  • Re buile ka bokhutšoanyane ka tšebeliso ea lisebelisoa tse bulehileng ho hlahisa phaello: na li-prerints li hloka ts'ireletso ho tlhekefetso ea khoebo ka tšebeliso ea liclause tsa licence, joalo ka share tšoanang (-SA)? Mohlomong ha ho joalo: ho hlahisa phaello ho lisebelisoa tse bulehileng e kanna ea se be bothata, ha feela sechaba se lumela hore melemo ea ho buleha e tsoela pele ho feta tlatlapo efe kapa efe, joalo ka ha ho le joalo ho le joalo ka Wikipedia.

Joale re ne re batla ho bona ho etsahala eng? Re phethela ka ho arolelana lipono tsa rona tsa liketelo, ho kenyelletsa:

  • Sebaka se ka sehloohong sa ho tsamaisoa ha lipatlisiso, ka nako e nepahetseng, e leng mahala ho bangoli le babali, le moo tlhahlobo ea lithaka e tsoelang pele. Tlhahlobo ena ea lithaka e kanna ea hlophisoa ke sechaba; e kanna ea sebetsa hantle le ka nako ha sena se hlokahala, mohlala nakong ea mafu a tšoaetsanoang. Ho netefatsoa le ho netefatsoa hoa semathi se ka fetoha ha nako e ntse e feta, 'me phetolelo e etsa hore nalane e felletseng e ka botsoa.
  • Rekoto e totobetseng ea puo ea mahlale eo e leng sesebelisoa sa ho ithuta se amoheloang le / kapa litloaelo tse ratoang, ka har'a taeo (mohlala, mokhoa o nepahetseng oa lipalo ho etsa ts'ebetso ea tlhahlobo e fanoeng) kapa ka botlalo (mohlala, ho ba mokhoa o hahang joang tlhahlobo ea lithaka le mongoli ea ikarabellang).
  • Ho ts'ehetsa tsoelo-pele e potlakileng le e ntlafatsang ea bongaka, haholo lefatšeng leo bakuli ba ntlafalitseng bophelo ba bona ka ho senya theknoloji ea bongaka (mohlala, #WeAreNotWaiting) kapa ho bonts'a bopaki ba bona ba bongaka ho tsoa lingoloeng.
  • Koloi eo bafuputsi ba ka hokahanang le ho kenella ho bamameli ba bang (bakuli, baetsi ba melaoana), mme ba ithuta ho etsa sena hantle.
  • Mokhoa oa ho hlahisa tsebo le tšebeliso ea ho lekana le ho kenyeletsoa, ​​ka mohlala ka ho eketsa ponahalo ea bafuputsi ho potoloha lefatše (joalo kaAfroArXiv le ba bang ba e etsetsa bafuputsi ba tsoang kapa ba tsoang Afrika).
  • Koloi ea puo ea boithuto e sa hlokeng ho ba teng ha motho likopanong, ho fokotsa ts'ebeliso ea maeto a sefofane le ho qoba ho qheleloa ka thoko ka lebaka la litšenyehelo, litaba tsa li-visa le mabaka a mang a khethollang.

Ho hatela pele, litlhahiso li ne li lokela ho kenyelletsa mantsoe a fapaneng puisanong, ho fana ka boetapele bo nahanang haholoanyane, ho ntlafatsa pono ea tumellano ea bokamoso ba esale pele, ho nts'etsapele litataiso tse ntle tsa tiragatso bakeng sa seva tsa pele, le ho fa basebelisi tlhaiso-leseling e lekaneng le ho hlaka ho ba thusa ho khetha (ka ketso) bokamoso boo ba lakatsang ho bo bona.

Bokamoso bo u lakatsa ho bona eng? Re u mema hore u bue ka sena le basebetsi-'moho le uena mme u tlohele maikutlo ho bona mofuta oa mantlha oa poso ena.


0 Comments

Leave a Reply

aterese ya hao ya imeile ke ke ho phatlalatswa. masimo hlokahala di tšoauoa *

quis ut porta. risus. libero sem, dolor.